Bosna'da ABD ve Avrupa'nın nüfuz, enerji ve çıkar hesapları çatışması

Bosna-Hersek'in geleceğini doğrudan etkileyebilecek kritik uluslararası temsilcilik görevi, ABD ile Avrupa arasında derin bir siyasi krize dönüştü. Salı günü Saraybosna'da bir araya gelecek uluslararası diplomatlardan uzlaşma beklenirken, yaşanan anlaşmazlık Batı ittifakı içindeki çıkar çatışmalarını gözler önüne serdi.

TRAKYA 2000 - ABD, Almanya, Fransa, İngiltere, İtalya, Avrupa Birliği, Kanada, Japonya ve Türkiye'nin temsilcilerinin katılacağı toplantıda, Bosna-Hersek Yüksek Temsilciliği görevine kimin getirileceği kararlaştırılmaya çalışılacak. Ancak taraflar arasındaki sert görüş ayrılıkları nedeniyle müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanabileceği değerlendiriliyor. Krizin merkezinde ise Trump yönetiminin izlediği yeni Balkan politikası bulunuyor. Washington yönetiminin, yıllardır görev yapan Alman siyasetçi Christian Schmidt'in görevden alınması için yoğun baskı yaptığı ve yerine İtalyan diplomat Antonio Zanardi Landi'yi getirmeye çalıştığı belirtiliyor. Ancak Avrupa ülkeleri, Bosna konusunda deneyimi bulunmayan Landi'nin adaylığına sıcak bakmıyor. Diplomatik kaynaklar, ABD'nin bu ısrarının yalnızca siyasi değil, ekonomik nedenlere dayandığından şüphe duyuyor. Avrupalı yetkililere göre Washington'un asıl hedefi, yaklaşık 1 milyar dolarlık "Southern Interconnection" doğal gaz boru hattı projesinin önündeki siyasi engelleri kaldırmak. Söz konusu projenin, altyapı deneyimi sınırlı olmasına rağmen Trump'a yakın isimlerle bağlantılı olduğu öne sürülen ABD merkezli AAFS Infrastructure and Energy şirketine ihalesiz şekilde verilmesi Avrupa Birliği'nin sert tepkisini çekti. AB, ihalesiz gerçekleştirilen bu sürecin Bosna-Hersek'in Avrupa Birliği üyelik hedefini riske atabileceği uyarısında bulundu. Trump yönetimi geçtiğimiz ay açıkladığı yeni Balkan stratejisinde, ABD'nin bölgedeki faaliyetlerinin artık Amerikan şirketlerine doğrudan ekonomik dönüş sağlaması gerektiğini ilan etti. Böylece uzun yıllardır savunulan demokratik kurumların güçlendirilmesi yaklaşımından uzaklaşıldığı mesajı verildi. Eski ABD diplomatı Jim O'Brien da yaptığı değerlendirmede, yeni yaklaşımın siyasi bağlantıları bulunan Amerikalı grupların uluslararası kurumları zayıflatarak ekonomik kazanç elde etmeyi amaçladığını belirtti. O'Brien, bu politikanın yaklaşık 30 yıldır korunan barış düzenini tehlikeye atabileceği uyarısında bulundu. Fransa, Almanya ve İngiltere ise ABD'nin desteklediği Landi yerine Fransa'nın Balkanlar Özel Temsilcisi René Troccaz'ın arkasında duruyor. Bu durum, Ukrayna savaşı sonrasında birlik görüntüsü vermeye çalışan Batı bloğunda Bosna üzerinden yaşanan ciddi görüş ayrılıklarını da gün yüzüne çıkardı. Bosna'daki Boşnak siyasetçiler ise Batılı ülkeler arasındaki çatışmanın ülkenin geleceği açısından ciddi risk oluşturduğunu düşünüyor. Srebrenitsa Soykırımı'ndan kurtulan ve bugün Bosna Sırp Cumhuriyeti Başkan Yardımcısı olarak görev yapan Ćamil Duraković, Batılı ülkelerin demokrasi yerine ekonomik çıkarları öncelediğini belirtti. Uluslararası gözlemcilere göre Saraybosna'daki toplantıda alınacak karar yalnızca yeni yüksek temsilciyi belirlemeyecek; aynı zamanda ABD ile Avrupa arasındaki güç mücadelesinin Bosna-Hersek'in geleceğini nasıl şekillendireceğini de ortaya koyacak. (İLKHA)